صائن الدين على بن تركه

مقدمهء كتاب 8

چهارده رساله فارسى ( فارسى )

الدين منصور شيرازى و مير سيد شريف جرجانى و جلال الدين دوانى و جز آنان در تلفيق اصول اشراقى با فلسفهء مشايى كوششهاى فراوانى كردند و از طرف ديگر عرفا و بزرگانى مانند سيد حيدر آملى و ابن تركهء اصفهانى در توفيق شرع و عرفان سعيها نمودند و تحقيقات عرفانى را به صورت علمى در حيات معنوى اسلام وارد كردند . در اين خصوص ابن تركه داراى امتياز خاصى است و كار او در باب علم منشأ تحولات فكرى مؤثر و حتى در پيدايش بعضى عقايد اثر فراوان گذاشت . به‌هرحال بزرگان ياد شده و بسيارى ديگر در كار توسعه و تكميل فلسفهء اسلامى كوششها كرده و رنجها برده‌اند كه مع الاسف تاكنون دربارهء هيچ‌يك از آنان به جز خواجه نصير الدين طوسى بررسى و تحقيق كافى علمى به عمل نيامده و شايد همين امر موجب شده كه سير حكمت اسلامى را با اين رشد ختم شده تلقى كرده‌اند . رسائل فارسى صاين الدين داراى نكات و دقايق بسيار جالب و پرارج است ، از جهت شيوهء نگارش نثر فارسى به خصوص نثر عرفانى و كلامى و مذهبى واجد جنبه‌هاى بديع و خصائص ادبى تازه‌ايست كه از هر جهت قابل غور و بررسى مىباشد . نكات دستورى و تركيبهاى اسمى و وصفى و بسيار مطالب ديگر در آثار اين فيلسوف ديده مىشود و اين بنده اين‌گونه مسائل را فصلى از كتابى قرار داده‌ام كه پس از اتمام طبع همهء آثار مصنف در يك مجلد خاص تحت عنوان « توضيحات و تعليقات و فهارس » به يارى خداى بزرگ نگارش خواهم داد . طالبان اين‌گونه مطالب به موقع خود بدان كتاب مراجعه خواهند فرمود . صاين الدين علاوه بر جنبه‌هاى علمى به فنون ادب فارسى و عربى نيز